რა არის წყლის სიხისტე და როგორ მოვაგვაროთ კირქვის პრობლემა?
რა არის წყლის სიხისტე?
ბუნებაში წყალი გადაადგილებისას კონტაქტში შედის ნიადაგსა და ქანებთან. იქიდან ის იღებს სხვადასხვა მინერალს, მათ შორის კალციუმსა და მაგნიუმს. სწორედ ამიტომ შეიძლება ერთმანეთთან ახლოს მდებარე ტერიტორიებსაც კი განსხვავებული სიხისტის წყალი ჰქონდეს, ხოლო მიწისქვეშა და ჭაბურღილის წყალში მაღალი სიხისტე განსაკუთრებით გავრცელებული იყოს.
წყლის სიხისტე ჩვეულებრივ გამოისახება mg/L ან ppm CaCO₃-ის ეკვივალენტში, ხოლო ევროპაში ხშირად გამოიყენება გერმანული სიხისტის ერთეული °dH.
USGS (United States Geological Survey)-ის ზოგადი კლასიფიკაციის მიხედვით:
| წყლის სიხისტე | mg/L როგორც CaCO₃ | დაახლოებით °dH |
|---|---|---|
| რბილი | 0–60 mg/L | 0–3.4 °dH |
| საშუალოდ ხისტი | 61–120 mg/L | 3.4–6.7 °dH |
| ხისტი | 121–180 mg/L | 6.8–10.1 °dH |
| ძალიან ხისტი | 180 mg/L-ზე მეტი | 10.1 °dH-ზე მეტი |
ეს არის ზოგადი საორიენტაციო კლასიფიკაცია და არა კონკრეტული ქვეყნის სასმელი წყლის ნორმა.
როგორ მივხვდეთ, რომ წყალი ხისტია?
ხშირად წყლის სიხისტე ლაბორატორიული პასუხის გარეშეც შესამჩნევია. ყველაზე გავრცელებული ნიშნებია:
- თეთრი ან მოყვითალო ნადები ონკანებზე და შხაპის სისტემებზე;
- ლაქები შხაპის მინაზე, ჭურჭელსა და მინის ზედაპირებზე;
- კირქვის სწრაფი დაგროვება ჩაიდანში, ყავის აპარატში ან წყლის გამაცხელებელში;
- საპნისა და სარეცხი საშუალებების შედარებით ცუდი აქაფება;
- თეთრი კვალი წყლის გაშრობის შემდეგ;
- დროთა განმავლობაში წყლის ნაკადის შემცირება აერატორებსა და შხაპის თავებში.
მსგავს ნიშნებს მსოფლიოს წამყვანი წყლის დამუშავების კომპანიები ხისტი წყლის ტიპურ სიმპტომებად გამოყოფენ, თუმცა წყლის სიხისტის ზუსტად დასადგენად საუკეთესო გზა მაინც ტესტირებაა.
რატომ წარმოიქმნება კირქვა?
კალციუმისა და მაგნიუმის ნაწილი წყალში გახსნილ მდგომარეობაშია და თვალით არ ჩანს. მაგრამ როდესაც წყალი თბება, ორთქლდება ან ზედაპირზე შრება, გარკვეული მინერალური ნაერთები მყარ ნალექად გამოიყოფა.
ამიტომ კირქვა განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება:
ჩაიდანში და ყავის აპარატში - წყალი რეგულარულად თბება;
ბოილერსა და წყლის გამაცხელებელში - გათბობის ზედაპირები მაღალი ტემპერატურისაა;
ონკანსა და შხაპზე - წყალი მუდმივად შრება ზედაპირზე;
მილებში - მინერალური ნადები ხანგრძლივი პერიოდის განმავლობაში თანდათან გროვდება.
USGS აღნიშნავს, რომ მინერალური ნადების დაგროვებამ მილში შეიძლება შეამციროს წყლის გასავლელი სივრცე, ხოლო გათბობის ელემენტზე არსებული ფენა ამცირებს სითბოს გადაცემის ეფექტურობას. გათბობის ზედაპირზე წარმოქმნილი მინერალური ფენა მოქმედებს როგორც იზოლატორი და შეიძლება გაზარდოს მოწყობილობის დატვირთვა.
რა ზიანს აყენებს კირქვა სახლსა და ტექნიკას?
ხილული თეთრი ლაქები პრობლემის მხოლოდ ერთი ნაწილია.
სანტექნიკა და ონკანები
ნადები გროვდება აერატორებში, შხაპის თავებში, კარტრიჯებსა და სხვა დეტალებში, რის გამოც წყლის ნაკადი დროთა განმავლობაში შეიძლება შემცირდეს.
ბოილერი და წყლის გამაცხელებელი
გათბობის ელემენტზე დაგროვილი მინერალური ფენა აფერხებს წყალსა და გამაცხელებელ ზედაპირს შორის სითბოს გადაცემას.
სარეცხი და ჭურჭლის სარეცხი მანქანა
ხისტი წყლის მინერალები შეიძლება დაგროვდეს მოწყობილობის წყლის გამტარ ნაწილებზე და დატოვოს ლაქები ჭურჭელზე.
აბაზანა და სამზარეულო
ონკანები, კერამიკა და მინა მუდმივ წმენდას საჭიროებს, რადგან წყლის ყოველი გაშრობის შემდეგ ზედაპირზე ახალი მინერალური კვალი რჩება.
არის თუ არა ხისტი წყალი ჯანმრთელობისთვის საშიში?
წყლის სიხისტე და წყლის დაბინძურება ერთი და იგივე არ არის.
წყალი შეიძლება იყოს ხისტი და ამავდროულად აკმაყოფილებდეს სასმელი წყლის უსაფრთხოების მოთხოვნებს. კალციუმი და მაგნიუმი ადამიანის ორგანიზმისთვის აუცილებელი მინერალებია, ამიტომ კირქვის არსებობა თავისთავად არ ნიშნავს, რომ წყალი ჯანმრთელობისთვის სახიფათოა.
მეორე მხრივ, დაბალი სიხისტეც ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ წყალი სასმელად უსაფრთხოა - მიკრობიოლოგიური, ქიმიური და სხვა პარამეტრები ცალკე საკითხებია.
სწორედ ამიტომ აუცილებელია ერთმანეთისგან გავარჩიოთ წყლის დარბილება და წყლის ფილტრაცია.
მოაშორებს თუ არა ჩვეულებრივი ფილტრი კირქვას?
ეს ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული შეცდომაა.
მექანიკური ფილტრი წყლიდან აშორებს ისეთ მყარ ნაწილაკებს, როგორიცაა ქვიშა, ჟანგი და სხვადასხვა ნალექი, მაგრამ წყალში გახსნილ კალციუმისა და მაგნიუმის იონებს ვერ აკავებს.
იგივე პრინციპით, სტანდარტული აქტივირებული ნახშირის ფილტრაცია ძირითადად გამოიყენება სხვა ტიპის მინარევებისა და გემოსა თუ სუნთან დაკავშირებული პრობლემების დასამუშავებლად და არ წარმოადგენს სახლის წყლის სიხისტის მოხსნის ძირითად მეთოდს.
წყლის დამუშავების კომპანიები განასხვავებენ ფილტრაციასა და დარბილებას: წყლის სიხისტის გამომწვევი მინერალები გახსნილ მდგომარეობაშია და მათი მოსაშორებლად ჩვეულებრივი მიკრონული ფილტრი საკმარისი არ არის.
როგორ მოვაგვაროთ კირქვის პრობლემა?
თუ მიზანი მხოლოდ უკვე წარმოქმნილი ნადების გაწმენდაა, შესაძლებელია სხვადასხვა გამწმენდი საშუალების გამოყენება. თუმცა ეს შედეგს აშორებს და არა მიზეზს - ხისტი წყლის გამოყენების გაგრძელებისას ნადები ისევ წარმოიქმნება.
თუ კირქვა პრობლემას მთელ სახლში ქმნის, ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ტექნოლოგიაა იონმიმოცვლითი წყლის დამარბილებელი სისტემა.
სისტემა, როგორც წესი, სახლის ცენტრალურ წყლის ხაზზე მონტაჟდება, რათა დამუშავებული წყალი მიეწოდოს აბაზანას, სამზარეულოს, ბოილერს, სარეცხ მანქანას და სხვა წყლის მომხმარებელ მოწყობილობებს.
როგორ მუშაობს წყლის დამარბილებელი?
კლასიკური წყლის დამარბილებელი მუშაობს იონური მიმოცვლის / Ion Exchange - პრინციპით.
სისტემის ავზში მოთავსებულია სპეციალური იონმიმოცვლითი ფისი. როდესაც ხისტი წყალი მასში გადის, ფისი აკავებს წყლის სიხისტის ძირითად გამომწვევებს: კალციუმისა და მაგნიუმის იონებს და მათ სხვა იონებით ანაცვლებს.
გარკვეული რაოდენობის წყლის დამუშავების შემდეგ ფისის რესურსი იწურება და სისტემა ავტომატურად გადადის რეგენერაციის ციკლზე. ამ დროს სპეციალური მარილხსნარი ფისს დაგროვილი კალციუმისა და მაგნიუმისგან ათავისუფლებს და მის სამუშაო უნარს აღადგენს.
თანამედროვე ავტომატური სისტემების შემთხვევაში ეს პროცესი მომხმარებლის ყოველდღიურ ჩარევას პრაქტიკულად არ საჭიროებს - ძირითადად საჭიროა მარილის შესაბამისი დონის შენარჩუნება და სისტემის პერიოდული შემოწმება.
ყველა „ანტიკირქვის“ სისტემა წყალს არბილებს?
არა.
ბაზარზე არსებობს წყლის დამარბილებლები და ანტიკირქვის/წყლის კონდიცირების სისტემები, რომლებიც განსხვავებული პრინციპით მუშაობენ.
იონმიმოცვლითი დამარბილებელი რეალურად ამცირებს კალციუმისა და მაგნიუმის რაოდენობას წყალში. ზოგი salt-free ან antiscale ტექნოლოგია კი ამ მინერალებს წყლიდან არ იღებს - მისი მიზანია მათი ქცევის შეცვლა და ზედაპირებზე ნადების წარმოქმნის შემცირება.
ამ განსხვავების ცოდნა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია სისტემის შერჩევისას: თუ მიზანია წყლის რეალური დარბილება და სიხისტის შემცირება, აუცილებელია ისეთი ტექნოლოგიის არჩევა, რომელიც უშუალოდ სიხისტის მარილებს ამუშავებს.
შეიძლება თუ არა უკუოსმოსი გამოვიყენოთ სიხისტის წინააღმდეგ?
უკუოსმოსის სისტემა (RO) წყლიდან მინერალების ძალიან დიდ ნაწილს აშორებს და შესაბამისად ამცირებს სიხისტესაც. RO უკუოსმოსი ერთ-ერთი ეფექტური ტექნოლოგიაა მინერალური ნადების გამომწვევი ნივთიერებების შესამცირებლად.
თუმცა საყოფაცხოვრებო RO ძირითადად გამოიყენება სასმელი წყლისთვის, კონკრეტულ წერტილში, მაგალითად სამზარეულოს ნიჟარის ქვეშ.
თუ კირქვის პრობლემა მთელ სახლშია - აბაზანაში, ბოილერში, სარეცხ მანქანაში და ონკანებზე - ცენტრალური წყლის დარბილების სისტემა გაცილებით პრაქტიკული გადაწყვეტაა.
როგორ შევარჩიოთ სწორი წყლის დამარბილებელი?
სისტემის შერჩევა მხოლოდ მისი ფიზიკური ზომით არ უნდა მოხდეს. გასათვალისწინებელია წყლის რეალური სიხისტე, ოჯახის წყლის მოხმარება, სახლში მცხოვრები ადამიანების რაოდენობა, ერთდროულად საჭირო წყლის მაქსიმალური ნაკადი და კონკრეტული სისტემის იონმიმოცვლითი ფისის მოცულობა.
მაგალითად, რაც უფრო მაღალია წყლის საწყისი სიხისტე, მით უფრო სწრაფად იხარჯება დამარბილებლის სამუშაო რესურსი და მით უფრო ხშირად ხდება რეგენერაცია.
ამიტომ სწორი თანმიმდევრობაა:
წყლის სიხისტის განსაზღვრა → წყლის მოხმარების შეფასება → შესაბამისი წარმადობის სისტემის შერჩევა → სწორი მონტაჟი და პროგრამირება.
მხოლოდ ამის შემდეგ შეიძლება განისაზღვროს, რა მოცულობის დამარბილებელი იქნება კონკრეტული სახლისთვის ოპტიმალური.
კირქვის წინააღმდეგ სწორი გადაწყვეტა იწყება წყლის სიხისტის განსაზღვრით
თუ ონკანებზე, შხაპზე, ჩაიდანში ან ტექნიკაში კირქვა მუდმივად გროვდება, მხოლოდ მისი რეგულარული გაწმენდა პრობლემას დროებით აგვარებს.
სწორად შერჩეული წყლის დამარბილებელი სისტემა უშუალოდ მოქმედებს პრობლემის წყაროზე - წყალში გახსნილ სიხისტის გამომწვევ მინერალებზე და მნიშვნელოვნად ამცირებს ახალი მინერალური ნადების წარმოქმნას.
AQUAREA-ში შეგიძლია შეარჩიო როგორც საყოფაცხოვრებო, ისე კომერციული წყლის დამარბილებელი სისტემები. სისტემის სწორად შერჩევისთვის პირველ რიგში განვსაზღვრავთ წყლის სიხისტეს და გავითვალისწინებთ შენს რეალურ წყლის მოხმარებასა და საჭირო წარმადობას.